Γιατί τρώμε μπακαλιάρο την 25η Μαρτίου;

Η παράδοση θέλει την 25η Μαρτίου να τρώμε μπακαλιάρο  με σκορδαλιά. Πώς προέκυψε αυτή η συνήθεια; Μέσα στη νηστεία της μεγάλης Σαρακοστής η Ορθόδοξη Εκκλησία επιτρέπει δύο εξαιρέσεις κατά τις οποίες οι πιστοί μπορούνε να φάνε ψάρι. Στις 25 Μαρτίου που εορτάζεται ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου και την Κυριακή των Βαΐων. Η επιλογή του παστού μπακαλιάρου έγινε γιατί όσοι ζούσαν κοντά στη θάλασσα μπορούσαν να τρώνε φρέσκα ψάρια, αλλά όσοι ζούσαν σε απομακρυσμένα χωριά είχαν πρόβλημα γιατί δεν υπήρχαν ψυγεία.

O μπακαλιάρος, λοιπόν εκείνα τα χρόνια, ήταν ιδανικός, γιατί ήταν φθηνός και μπορούσε να διατηρηθεί για μεγάλο διάστημα όταν γινόταν παστός. Στην Ελλάδα η δημοφιλέστερη συνταγή είναι μπακαλιάρος με σκορδαλιά κι αυτό γιατί το σκόρδο είναι ελληνικό, η σκορδαλιά παραδοσιακή, και ταιριάζουν γευστικά πάρα πολύ. Ο μπακαλιάρος έφτασε στο ελληνικό τραπέζι περί τον 15ο αιώνα.

Η νηστεία κατά την Ορθοδοξία: Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η παλαιότερη και πιο αυστηρή χρονική περίοδος νηστείας για την ορθόδοξη εκκλησία. Στην έναρξη της καθιέρωσης της, περί τον 4ο αιώνα μ.Χ., προβλεπόταν μάλιστα κατά τα μοναχικά πρότυπα ξηροφαγία, με τους πιστούς να τρώνε μόνο μια φορά την ημέρα κι αυτή μετά τις 3 το μεσημέρι.

Μέσα στην περίοδο της Τεσσαρακοστής η νηστεία καταλύεται, διαφοροποιείται δηλαδή, τρεις φορές, δίνοντας μια ευκαιρία στους πιστούς για ενδυνάμωση μιας και η νηστεία αυτή είναι η πιο αυστηρή.

Η πρώτη από αυτές τις εξαιρέσεις είναι ανήμερα της εορτής του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, όπως έχει καθιερωθεί η 25η Μαρτίου. Πρόκειται για μια χαρμόσυνη εορτή μέσα στην περίοδο του πένθους της Σαρακοστής και επειδή είναι θεομητορική εορτή, αφιερωμένη στην Παναγία και ως εκ τούτου ιδιαίτερα σημαντική, καταλύονται το ψάρι, το έλαιο και ο οίνος.

Όσον αφορά τη δεύτερη ημέρα διαφοροποίησης της νηστείας, αυτή είναι η Κυριακή των Βαΐων, η οποία είναι Δεσποτική εορτή, αφιερωμένη δηλαδή στον επίγειο βίο του Ιησού, οπότε οι πιστοί καταναλώνουν και πάλι ψάρι, λάδι και κρασί.

Κατάλυση του λαδιού γίνεται και τη Μεγάλη Πέμπτη, εις ανάμνηση της παραδόσεως του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας από τον Ιησού Χριστό. Μάλιστα, τη Μεγάλη Πέμπτη τελείται και η Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου, η οποία τελείται μόλις 10 φορές το χρόνο.